Sanat Tarihçiler İçin Araştırma Teknikleri

Sanat Tarihçiler İçin Araştırma Teknikleri

ARAŞTIRMA NASIL YAPILIR?

1) ARAŞTIRMA
Belli bir bilgi alanında dikkatli, sistematik ve sabırla yapılan bir çalışma ve inceleme.
Araştırma:
a) Olguları veya ilkeleri keşfetme veya tesbit etme.
b) Olgular arasındaki ilişkileri tesbit etmek,
c) Düşünceler ve eylemler arasındaki ilişkileri ortaya çıkarmak
d) Teorilerin ve düşüncelerin tutarlı olup olmadığını görmek amacıyla yapılır.
2) AMACINI BELİRLE: Yazacağım yazıda/makalede neyi amaçlıyorum?
a) Bir şeyin nasıl yapıldığını tasvir ve tahlil etmek mi?
b) Belli bir zaman ve mekanda neyin vuku bulduğunu ortaya çıkarmak mı?
c) Bir kavramı anlamak ve açıklamak mı?
d) Belli bir bakış açısı hakkında başkalarını ikna etmek amacıyla deliller öne sürmek mi?
e) Bir konuda yeni bir yaklaşım önermek mi?
3) KONU BELİRLE-1
a) Konu olmaya aday fikirleri süzgeçten geçir: Zihnine neyin takıldığını, zihninde neyin dönüp dolaşıp geri geldiğini gör.
b) En çok neye ilgi duyuyorsun?
c) Küçük bir konu hakkında çok şey mi bilmek istiyorsun, yoksa çok şey hakkında az şey mi bilmek istiyorsun?
d) Dar kapsamlı yazılar daha kolaydır, geniş kapsamlılar daha zor.
4) KONU BELİRLE-2
a) Hangi konuyu araştırmak istiyorsun?
i) Araştırmamın konusu veya itici gücü nedir?
ii) Seçtiğin konuyu ilgilendiren kaç tane unsur var?
iii) Konuyu daha spesifik hale getirebilir misin?
b) Neyi araştırmak isteMĠyorsun?
i) Konunun sınırları nelerdir?
ii) Belli yönleri araştırmaya dahil etmeye veya dışarıda bırakmaya nasıl karar veririm?
5) DOĞRU SORULARI SORMAK
a) Elde edeceğin veriler önem açısından eşittir. Soracağın sorularla onların değerini belirlersin.
b) Soru sormaksızın cevap bulamazsın!
c) Doğru soruyu sormak, iyi bir araştırma yapmak için çok önemlidir.
d) İlgili soruları rafine etmek ve en önemli olan(lar)ı üzerine odaklanmak gerekir.
e) Mesele, araştırmanın odağıdır.

6) ARAŞTIRMA NE KADAR SÜRE ALACAK
a) Araştırma için kendine bir süre belirle.
b) Ne kadar zaman ayırabilirsin? Hesabını yap.
c) Belirlediğin zamanın yarısını sırf araştırmaya ayır.
d) Diğer yarısını yazmak için, ve muhtemelen yeniden yazmak için kullan.
e) Süreni iyi ayarlamazsan ödevini zamanında bitiremezsin.
7) KONU HAKKINDA DÜŞÜN
a) Muhtemel bütün başlıkların bir listesini yap.
b) Konuyla alakadar olan unsurların bir listesini yap.
c) Konuyla alakalı bütün unsurları ve farklı yönlerini tasnif et.
d) Eldeki verilere bir biçim vermek için konunun taslağını çıkar.
e) Ortaya çıkan taslak, istediğin veya amacın için ihtiyaç duyduğun şey midir?
8) CEVAP İSTEDİĞİN SORULAR
a) Anekdot türünde bilgiler?
b) Tarihsel arka-plan?
c) İstatistiksel veriler?
d) Birden fazla kaynaktan teyid?
e) Ne kadar veriye ihtiyacın var?
f) Ne tür bir otorite gerekiyor?
g) Bilgilerin ne kadar güncel olması gerekiyor?
9) ASLÎ KAYNAK MI, TÂLÎ KAYNAK MI?
a) Asli kaynaklar esastır– Asli kaynaklarla yüzleş! – zira çoğunlukla
i) Güvenlidirler
ii) Gerçeğe en yakın bilgiyi verirler
b) İkincil kaynaklar
i) Hem çok genel ve hem de fazla odaklanmış olabilirler.
ii) Asli kaynakları anlamanda yardımcı olabilirler.
iii) Ama bunlar, başkalarının yaptığı yorumlardır ve yanlış yönlendirebilirler.
10) NASIL BAŞLAYALIM?
a) Kütüphaneyi ve İnternet kaynaklarını kontrol et.
b) Şunları seç:
i) En yenisini
ii) Konu hakkında en çok yazmış olan yazarı
iii) En iyi olduğunu düşündüğün kaynakları.
c) Toplamda 5 adet kaynak tesbit et ve kullan (kitaplar ve makaleler)
d) Daha ileri gitmeden önce bunları kullan
e) Devam etmek için, bu eserlerin kaynakçalarını ve dipnotlarını kullan.
11) ARAŞTIRMADA BULDUĞUN HER ŞEYİ MUHAFAZA ET
a) Beğenmeyip çöpe attığınız bir not, ihtiyacınız olan bir fikir olabilir.
b) Asla bir kağıdın her iki yüzüne de yazma!
c) KENDİ düşüncelerinizi de not ediniz, sadece başkalarınınkini değil!
d) Her bir bilgi, alıntı vesaireyi kaynağıyla birlikte not et.
i) Eserin kütüphane kayıt numarası, web sayfası, yazar/başlık, sayfa no.
ii) Bütün notlarını ve her bir taslak/müsveddeyi etiketle ve tarihlendir.
12) BİR ANA KAYNAKÇA OLUŞTUR
a) Başvurulan bütün kaynakların kapsamlı bir listesini yap:
i) basılı
ii) işitsel-görsel
iii) röportajlar
iv) internet
b) Her bir kaynağı, değeri ve odaklandığı konusu açısından notlandır.
c) Her kaynağın tam bibliyografik alıntılama bilgilerini yaz.

ARAŞTIRMA NOTLARINI YAZIYA DÖKME

1) AMACINI BELİRLE: Yazacağım yazıda/makalede neyi amaçlıyorum:
a) Bir şeyin nasıl yapıldığını tasvir ve tahlil etmek mi?
b) Belli bir zaman ve mekânda neyin vuku bulduğunu ortaya çıkarmak mı?
c) Bir kavramı anlamak ve açıklamak mı?
d) Belli bir bakış açısı hakkında başkalarını ikna etmek için deliller öne sürmek mi?
e) Bir konuda yeni bir yaklaşım önermek mi?
2) KONU BELİRLE ve BELİRLEDİĞİN KONUYU İFADE ET
a) Dar kapsamlı yazılar daha kolaydır, geniş kapsamlılar daha zor.
b) Konuyu nasıl ele alacaksın
c) Araştırmamın konusu veya itici gücü nedir?
d) Seçtiğin konuyu ilgilendiren kaç tane unsur var?
e) Konuyu daha spesifik hale getirebilir misin?
f) Neyi dışarıda bırakacaksın?
g) Konunun sınırları nelerdir?
h) Belli yönleri araştırmaya dahil etmeye veya dışarıda bırakmaya nasıl karar veririm?
3) DOĞRU SORULARI SORMAK
a) Verilere sorulacak soruları belirle.
b) Doğru soruyu sor,
c) İlgili soruları rafine et ve en önemli olanları üzerinde yoğunlaş
d) Meselenin çerçevesini belirle.
e) Notlarını tasnif et
f) Gerekmeyenleri kenara ayır.
4) YAZMA İŞİ NE KADAR SÜRER?
a) Araştırmanın bütünü için belirlediğin zamanın ikinci yarısını yazmak için kullan
b) Muhtemelen yeniden yazmak veya gözden geçirmek zorunda kalabilirsin. Bunun için zaman ayır.
c) Süreni iyi ayarlamazsan ödevini zamanında bitiremezsin.
d) Elindeki malzemenin kontrolünü elinde tut. Yoksa sürgit yazmak zorunda kalırsın.
5) KONU HAKKINDA DÜŞÜN
a) Muhtemel bütün başlıkların bir listesini yap.
b) Konuyla alakadar olan unsurların bir listesini yap.
c) Konuyla alakalı bütün unsurları ve farklı yönlerini tasnif et.
d) Eldeki verilere bir biçim vermek için konunun taslağını çıkar.
e) Ortaya çıkan taslak, istediğin veya amacın için ihtiyaç duyduğun şey midir?
6) İYİ BİR BAŞLIK SEÇ
a) Başlık, araştırmanın odağını ifade etmeli.
b) Konunun sınırlarını göstermeli.
c) Ana amacı ve konuyu mezcet.
d) Konu dışı notları ortadan kaldır.
7) YAZININ MANTIK ÖRGÜSÜNÜ KUR ve Notlarını bir mantıksal çerçeve içerisinde düzenle:
a) Meseleyi/konuyu açık bir dille ifade et.
b) Mesele/konu niye önemlidir, niye yazmaya değerdir? İzah et.
c) Metodunu açıkla: neyi nasıl yapacağını belirt.
d) Kronolojik: ilgili notların zamansal sırasına dikkat et.
e) Gözden geçir (Bir tartışmanın bütün yönlerini değerlendirmeye al)
f) Meselenin ifade edilmesi, değerlendirilmesi ve öneri.
8) ÜSLÛP
a) Yazıda Açıklık ve şeffaflık en iyisidir–
i) Konu sana açık gelebilir, ama okuyucuya açık gelmeyebilir.
ii) Cümlelerini basit ve kolay anlaşılır şekilde telif et.
b) Taslak üzerinde daha sonra yapılacak yorumlar için epeyce boş alan bırak
c) Esnek ol: Belirlediğin doğrultuda ilerliyor olabilirsin, ama yazma sırasında yeni fikirlerle karşılaşabilirsin.
9) ARAŞTIRMA NOTLARINI DEĞERLENDİR
a) Okuyucuya hangi mesajı vermek istiyorsun?
b) Derdini anlatmak için hangi spesifik soruların cevaplanması gerekir?
c) Bunu yapmak için, spesifik olarak neyi oraya koyman lazım?
d) Verilerine kaynaklık eden kaynakları neden önemli buluyorsun, dışarıda bıraktıkların varsa, neden öyle yaptın? Açıkla.
e) Amacın için gerekli olmayan bir şeyi yazıda kullanma.
10) İNTİHAL
a) İntihal, başkalarının düşüncelerini, kelimelerini veya verilerini sanki kendininmiş gibi kullanmaktır. Yani fikir hırsızlığı yapmak demektir.
b) Bunu kesinlikle Yapma!!!
c) İntihal, yalan söylemektir, aldatmaktır, hırsızlıktır ve yakışıksız bir davranıştır.
d) Kovulma, atılma, işten çıkarma için sebep teşkil eder. En önemlisi, ahlak dışı olmasıdır.
e) Ayrıca başkalarından yapılan iktibaslarla doldurulan bir yazı/makale/ödev, makbul değildir.
11) GAYRET GEREKTİREN HUSUSLAR
a) Başla—en zor kısmı budur
b) Konuya odaklan ve öyle kal
c) Konu üzerine iradeni yansıt
d) Sebatkâr ol
e) Zaman zaman destek al.
f) Danışmanınla temas halinde ol—haftalık
g) YAZ!!!
12) YAZMAK
a) Hangi kısımdan yazamaya başlayacağın önemli değildir, ama başla!
b) Başlangıç, orta kısım veya son kısım olabilir (fakat bunlar uyumlu olmalıdır)
c) Kendini her gün bir şey yazmaya zorla, bir bölümde bir paragraf olsa da.
d) Konu hakkında yaptığın taslağı takip ettiğinden emin ol.
e) Yazdıklarının yerine oturmasına izin ver—seslice oku—düzeltme yap ve yeniden yaz.

İLKELER

1. Amaç, bir konuda gerçeği veya kanıtların elverdiği ölçüde gerçeğe en yakın olan durumu belirlemek ve ortaya koymak.
2. Konuyla ilgili bütün kanıtlara mümkün olduğu ölçüde ulaşma gayreti. Seçilen konu hakkında üretilen literatürün mümkünse bütününü taramak.
3. Mevcut literatürü, araştırmanın amacı doğrultusunda tasnif etmek ve araştırmanın kapsam genişliği açısından elemeye tabi tutmak.
4. İlgili olguların ve kanıtların değerlendirilmesinde ve yorumlanmasında tarafsız ve önyargısız bir bakış açısına sahip olmak.
5. Basit veya aleyhte olduğu gerekçesiyle, hiçbir olgu göz ardı edilmemeli.
6. Konuyla ilgili olarak bulunan argümanların, araştırmanın amacına tam anlamıyla uygun olup olmadığını belirlemek.
7. Argümanların, araştırmanın tezini destekleyip desteklemediğini tahlil etmek.
8. İleri sürülen bir tez araştırılacaksa, o tezin dayandığı bütün düşünceleri tesbit etmek. Ayrıca, o tez ile dayandığı görüşler arasında bir tutarlılık aramak.
9. Araştırmacı, ileri süreceği teze dayanak teşkil eden düşünceleri ve argümanları destekleyici bilgiler olarak sunmalı.
10. Araştırmacı, kendi tezini okuyucunun yanlış anlamaması için, söylemek istediklerini açık-seçik yazmalı ve yazdıklarını tutarlı bir şekilde sunmalıdır.
11. Araştırmanın sonucunda ortaya çıkan şey, o konudaki mevcut bilgilere yeni bir katkıda bulunmuş olmalıdır. Aksi takdirde, araştırma ciddiye alınmaz.
12. Araştırma, orijinal olmalı.
13. Basitlik ve sadelik ön planda olmalı. Orijinal ve değerli bir fikir, sade bir üslupla anlatıldığında daha iyi anlaşılır. Önceli olan, yazıyı süslemek değil, ana fikri okuyucuya aktarmaktır.
14. Araştırmada mükemmellik gözetilmelidir.

NASIL YAZALIM?
1. Paragrafsız uzun yazılar, okuyucuyu sıkar. Gerektiğinde paragraf yapın. Ancak her paragraf kendi içinde bir bütünlüğe sahip olmalıdır. Zorunlu olmadıkça, iki-üç satırlık paragraflardan kaçının. Açıklayacağınız her bir yeni husus için yeni bir paragraf yapınız.
2. Her kelimeden ve her noktalama işaretinden sonra (yani virgül, nokta, üst üste iki nokta, soru ve ünlem işaretleri gibi) bir boşluk bırakın. Aksi takdirde, cümleleriniz ve sözcükleriniz karmakarışık ve anlamsız harfler dizisine benzer.
3. Sade cümleler kullanın. Ne kadar sade yazarsanız o kadar güzel görünür. Kısa cümleler daha anlaşılır bir metin yaratır.
4. Gerektiği yerde noktalama işaretlerini kullanın ki cümleleriniz anlaşılsın.
5. Özel imla durumları hariç, imla kullarına mutlaka uyun. Kelimeleri doğru yazmak için imla kılavuzu kullanın.
6. İmkan varsa, bilgisayarda yazmaya gayret gösterin. Kağıda yazıp sonra bilgisayara geçmek, hem zaman hem de kağıt masrafı demektir.
7. Akademik yazılarda, genel olarak, yazı büyüklüğü olarak 12 punto kullanılmaktadır. Eğer sizden farklı bir karakter (font) istenmiyorsa, yine genelde kullanılan Times New Roman fontunu tercih edin. Satır aralığı 1.5 ve 2.0 olmalı.
8. Başlıklar, aksi belirtilmediği sürece büyük harfle ve daha büyük puntoda olmalıdır.
9. Zorunda kalmadıkça, bold ve italik kullanmaktan kaçının. Metin içerisinde yabancı kelimeler, diğer kelimelerden farkının vurgulanması için italik olarak verilir. Ayrıca, kaynakçalarda ve dipnotlarda eser isimleri italik verilir. Bold, nadiren vurgu için kullanılmalıdır.
10. Türkçe‟de yaygın olarak hatalı kullanılan –de/da ve –ki/ki eklerine dikkat ediniz. Ayrı yazılan de/da ve ki ekleri farklı bir anlam taşırlar.
11. Soru ekleri ayrı yazılır. Örnek: Geldi mi? Okudun mu?
12. Arapça özel isimlerdeki bazı harfleri, genelde yapılan hatayı tekrarlayarak, Türkçe fonetiğe uydurmak gayretiyle değiştirmeyin. Mesela: Peygamberin adı Muhammet değil, Muhammed şeklinde yazılmalıdır.

BAZI HARFLERİN ÜZERİNE KONAN ŞAPKA (^)
13. Şapka inceltme ya da uzatma işaretidir. Bazı sesli harflerin üzerine konulur. A, u, i gibi.
Bu işareti, daha çok Arapça veya Farsça kökenli kelimelerin orijinal seslerini çıkarmak içim kullanırız.
Uzatmak amacıyla: a, i, u, harfleri üzerine, elif, ya ve vav harflerinin sebep olduğu medleri belirmek için kullanırız. Akademik yazılarda ve özellikle da İlahiyat alanında, klasik eserlerden aldığımız özel isimleri, eser isimlerini veya kavramları olduğu gibi aktarmak için gereklidir. Mesela: “dini” ve “dinî” kelimeleri farklı gramatik işlevlere sahiptirler.
-Ali b. Ebi Talib, akademik yazılarda, ideal olarak, „Alî b. Ebî Tâlib şeklinde yazılmalıdır.
-İhya Ulumi-ddin değil, İyâ‟u „Ulûmi‟d-Dîn
Ancak artık Türkçe‟ye mal olmuş kelimelerde bu uzatmaları kullanmak gerekmez.
İnceltme amacıyla: Sadece, aynı harflerle yazılan kelimelerin anlamlarını ayırt etmek ve kelimeleri birbirinden ayırmak için kullanmak gerekir.
Mesela: kar ve kâr, hala ve hâlâ.